Twój nick – twoim dobrem osobistym

8 cze 2009 autor: Tomasz Bakalarz

anonymous

Każdy użytkownik Internetu, na jakimś etapie poznawania wirtualnego  świata, posługiwał się internetowym nickiem, nazwą użytkownika, którą podpisywał się na forach internetowych czy pod którym uczestniczył w aukcjach. Z czasem nick stawał się słowem identyfikującym danego użytkownika w sieci, tak ściśle, iż stał się on stałym symbolem osoby w Internecie.

Nick to nie tylko proste słowo przybierane na czas rozmowy na czacie bądź dla skomentowania notki na blogu, to również nośnik renomy osoby pod nim się kryjącej. Coraz więcej Internautów zaczyna stale utożsamiać się ze swoim nickiem. Coraz cenniejsze staje się prezentowanie opinii pod charakterystyczną nazwą użytkownika.
Status prawny nazwy użytkownika forum internetowego nie podlegał jak do tej pory analizie prawnej. Sytuacja ta zmieniła się rok temu, gdy Sąd Najwyższy rozstrzygał kwestię naruszenia dobrego imienia w sieci, dobrego imienia osoby kryjącej się pod stałym nickiem będącym nośnikiem pewnej renomy. Wyrok został wydany 11 marca 2008 r. (sygn. II CSK 539/07) W orzeczeniu uznano, iż „nazwa użytkownika, którą posługuje się osoba korzystająca z serwisu internetowego podlega ochronie prawnej na takiej podstawie, na jakiej ochronie podlega nazwisko, pseudonim lub firma. „. Jednoznacznie odmówiono racji Sądowi Apelacyjnemu, który stwierdził, że nazwa użytkownika łączy się jedynie z faktem przydzielenia powodowi konta w serwisie aukcyjnym Allegro, ma charakter techniczny – służy do indywidualizacji operacji (składanie ofert, sprzedaż, kupno itp.). Sąd Apelacyjny podkreślił również, że nazwa użytkownika nie wiąże się z osobowością człowieka, nie wyraża wartości uznanych powszechnie w społeczeństwie, a w konsekwencji nie może zostać uznana za dobro osobiste w rozumieniu przepisu art. 23 i następnych kodeksu cywilnego.
W powyższym wyroku Sądu Najwyższego po raz pierwszy nazwie użytkownika została przyznana ochrona prawa przez odpowiednie stosowanie przepisów do ochronie pseudonimu. Czy jednak musi tu dochodzić do odpowiedniego stosowania? Wszak pseudonim to imię, nazwisko lub inną nazwę, których ktoś używa, aby ukryć swoje prawdziwe imię lub nazwisko, a sięgając do języka angielskiego stwierdzamy, że nick to skrót od nickname, a więc pseudonimu. Bez wątpienia należy uznać, iż nazwa użytkownika Internetu jest jego pseudonimem, dzięki któremu jest identyfikowany jako konkretna osoba fizyczna. Dość asekuracyjne podejście Sądu Najwyższego można tłumaczyć chęcią uniknięcia przyznania nazwie użytkownika charakteru dobra osobistego. Takie stwierdzenie budziłoby poważne konsekwencje w oparciu o art. 24 KC.
Ochrona nazwy użytkownika musi jednak podlegać pewnemu ograniczeniu. Nawiązując do funkcji pseudonimu o ochronie nicku możemy mówić jedynie przy możliwości rozróżnienia osoby pod nim się kryjącej. Nick musi identyfikować. Tak więc używanie słów należących do domeny publicznej, tj. buziaczek, mistrzu33, jednoznacznie nie wskazują danego podmiotu a identyfikacja następuje na bazie numerów identyfikacyjnych. Jednakże zestawienie nicku z określoną wiadomością, wypowiedzią, zawodem może doprowadzić do rozpoznania tzw. pośredniego, z całokształtu okoliczności. W taki sposób jesteśmy w stanie rozpoznać osobę fizyczną noszącą takie samo nazwisko. Innych charakter będzie miał Nick przyjęty okazjonalnie dla komunikacji na czacie Internetowym, a inny Nick używany przez redaktora bloga. Często nazwa użytkownika jest wykorzystywana jako element adresu mailowego. Osoba dzięki takiemu oznaczeniu kreuje swoje alter ego na wirtualnym świecie, z którym jest emocjonalnie związana i z którym się identyfikuje. Wątpliwa jest więc wykładnia Sądu Apelacyjnego, iż nazwa użytkownika nie jest nośnikiem żadnych wartości, a w szczególności tych wyrażanych przez większość społeczeństwa.
Podobne wątpliwości budzi przyjmowanie nicków będących pseudonimem osób powszechnie znanych np. Doda. Będziemy tu musieli ocenić, czy wykorzystanie takiego pseudonimu zmierza do wykorzystania renomy powyższej osoby, czy jednocześnie nie naruszamy innych dóbr osobistych np. czci. Nie można tu mówić o zawłaszczeniu sobie przez osoby powszechnie znane danych słów należących do domeny publicznej. Pseudonimy najczęściej są zapożyczone z owej sfery swobodnego użytku, czasem częściowo zmodyfikowane. W tej modyfikacji może ukrywać się pewna indywidualność, a wówczas takie zawłaszczenie może wystąpić, np. poprzez neologizmy. Nie znajduje prawnego uzasadnienia przyznania wyłącznego charakteru pseudonimom internetowym stworzonym z słów należących do domeny publicznej. Jednakże jeśli będziemy używać nicku Doda i podszywać się tym samym pod osobę piosenkarki dojdzie do naruszenia jej dóbr osobistych, z prawa do pseudonimu, prawa do prywatności itp. Dodatkowym argumentem niech będzie przytoczenie funkcji prawa do pseudonimu wyłaniającej się z przepisów prawa autorskiego. Prawo do pseudonimu ma charakter negatywny. Autor broni się dzięki temu prawu przez prezentowaniem jego utworów bez podania autora, bądź pod prawdziwym nazwiskiem. Prawo do pseudonimu chroni również interesy osobiste przed ich komercyjnym wykorzystaniem np. w drodze personality merchandising’u. W treści prawa do pseudonimu nie mieści się jednak roszczenie o zaprzestanie niekomercyjnego wykorzystania pseudonimu podobnego bądź identycznego do pseudonimu, tak jak to mam miejsce w przypadku nazwiska. Bo nie jednemu psu na imię Burek, a nie jednej Dorocie Doda.

Komentarze: 3 “Twój nick – twoim dobrem osobistym”

  1. Abronsius @ Czerwiec 8th, 2009 10:23 pm

    Ciekawy artykuł. Szkoda, że trochę mało rozbudowany, ale być może przyda mi się w mojej pracy magisterskiej. Pozdrawiam!

  2. Tomasz Bakalarz @ Czerwiec 9th, 2009 1:29 pm

    Jeśli zainteresował Cię ten temat, to chętnię go rozbuduję. W razie pytań śmiało pisz na mojego maila tomasz.bakalarz@onet.eu

  3. Emily @ Czerwiec 2nd, 2010 6:31 am

    ludzie to dziwne istoty, tak krzyczymy o ochronie danych osobowych a z drugiej strony tak chętnie wstamiwamy się w rzeczy typu n-k czy f-k i wypisujemy naprawd osobiste informacje jak to jest ?

Skomentuj: