Nasz czytelnik o pseudonimie Ulisses poruszył ostatnio dość interesujący problem prawny, dotyczący skierowania lub ewentualnie partycypowania w kosztach odbywania aplikacji przez pracodawcę zatrudniającego aplikanta. Ulisses jest aplikantem adwokackim. Pozostaje w stosunku pracy z jedną ze spółek handlowych Skarbu Państwa. Przed rozpoczęciem aplikacji poinformował swojego pracodawcę, że chciałby rozpocząć szkolenie w tym roku. Uzyskał też zgodę swojego patrona oraz Dziekana właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej na dalsze pozostawanie w stosunku pracy. Ulissesowi udało się dojść do porozumienia z pracodawcą, że 3 dni w tygodniu poświęci na pracę w jego siedzibie, natomiast pozostałe dwa będzie mógł spędzać w Kancelarii Adwokackiej swojego patrona. Pracodawca poinformował go, że sfinansuje koszty aplikacji adwokackiej w zamian za podpisanie umowy lojalnościowej, w której zostanie zawarte postanowienie, że aplikant podczas trwania aplikacji i w czasie 5 lat po jej zakończeniu będzie pracował nadal u tego pracodawcy. Podczas rozważań nad taką możliwością pojawiły się pewne wątpliwości czy na gruncie uregulowań z dziedziny prawa pracy będzie to dopuszczalne.

W opinii Ulissesa czas trwania tej umowy wydaje się dość wątpliwy w kontekście postanowień zawartych w § 6 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Płacy i Polityki Socjalnej z dnia 12.10.1993r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz. U. Nr 103 poz. 472 z późn. zm.). W przywołanym rozporządzeniu została unormowana między innymi sytuacja, w której pracodawca kieruje pracownika na szkolenie i zobowiązuje się ponieść koszty tego szkolenia, w zamian za co pracownik zobowiązuje się do odpracowania u pracodawcy poniesionych przez niego kosztów w terminie nie dłuższym niż 3 lata, a jeśli byłoby to niemożliwe zobowiązuje się do zwrotu kosztów. Warto zwrócić uwagę, że wspomniany 3-letni termin liczy się od czasu zakończenia nauki. Do takiego wniosku można dojść podczas lektury § 6 ust. 2, a zwłaszcza fragmentu (…) w trakcie nauki lub po jej ukończeniu w terminie określonym w umowie, nie dłuższym niż 3 lata (…).

Warto zauważyć, że rozporządzenie normuje jedynie przypadki, kiedy pracownik został skierowany na szkolenie przez pracodawcę, a zatem nie ma zastosowania, gdy podnoszenie własnych kwalifikacji następuje z samodzielnej inicjatywy pracownika. W takim przypadku dopuszczalne jest zawarcie zwykłej umowy cywilno-prawnej, w której pracodawca zobowiąże się do partycypowania w kosztach nauki pracownika. Taki pogląd został wyrażony m.in. w publikacji – Podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Komentarz pod redakcją prof. dr hab. Wojciecha Muszalskiego oraz Krzysztofa Walczaka. Najistotniejszy w tym przypadku okazuje się jednak § 1. ust 2. rozporządzenia, który stanowi:

Przepisów rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 3, nie stosuje się do:

1) pracowników podstawowej działalności służby zdrowia,

2) nauczycieli i nauczycieli akademickich w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami,

3) pracowników naukowych oraz badawczo-technicznych jednostek badawczo-rozwojowych,

a także do innych osób w zakresie unormowanym odrębnie w przepisach dotyczących podnoszenia kwalifikacji i wykształcenia ogólnego tych osób albo w układach zbiorowych pracy lub przepisach o wynagradzaniu pracowników.

Zasady podnoszenia kwalifikacji w ramach aplikacji adwokackiej określone w dziale VIII ustawy – Prawo o adwokaturze, są uregulowaniami odrębnymi i dlatego do aplikantów adwokackich nie stosuje się przepisów tego rozporządzenia. Zresztą, analogiczny pogląd został wyrażony w doktrynie w kontekście aplikacji radcowskiej w Komentarzu do Kodeksu Pracy pod redakcją prof. dr hab. Wojciecha Muszalskiego.