Ludzka pomysłowość nie zna granic. Dotyczy to również przypadków, gdy zamierzamy wypowiedzieć umowę łączącą nas z operatorem telekomunikacyjnym. W Biurach Obsługi Klienta zazwyczaj mamy do czynienia z osobami, które przyjmują zgłoszenia o problemach i usterkach, a także wypowiedzenia umów, od klientów i przekazują je dalej. Czynności te są zazwyczaj proste i nie wymagają dużej dozy kreatywności. Zresztą, chyba przeciętny klient nie podejrzewałby Pana lub Pani z obsługi klienta o jakąś nadzwyczajną pomysłowość, zwłaszcza w zakresie twórczej wykładni przepisów kodeksu cywilnego. Jak się  jednak okazuje, w Polsce wszystko jest możliwe, a każdy Polak nosi kodeks cywilny w plecaku.

Jedna z moich koleżanek zamierzała zakończyć współpracę z jednym ze znanych operatorów telekomunikacyjnych. Sprawdziła regulamin, żeby uczynić zadość wymaganiom dotyczącym okresu wypowiedzenia i z odpowiednim wyprzedzeniem wysłała swoje wypowiedzenie listem poleconym za potwierdzeniem nadania. Po około dwóch tygodniach postanowiła upewnić się, czy jej wypowiedzenie dotarło do adresata. Zadzwoniła zatem do właściwego BOA i osobie, która odebrała telefon, zadała proste pytanie, czy list dotarł. Proste pytanie i prosta odpowiedź – owszem dotarł. Zadowolona koleżanka, już zamierzała odłożyć słuchawkę, ale głos z drugiej strony nakazał jej poczekać. Zamarła więc w chwilowym bezruchu i słuchała co głos w słuchawce miał jej do powiedzenia. Po każdym wysłuchanym zdaniu na jej twarzy malowało się coraz większe zdumienie. Okazało się, że specjaliści z BOA doszli do wniosku, że wypowiedzenie mojej koleżanki jest bezskuteczne, ponieważ podpisała się imieniem i tylko jednym nazwiskiem (a posiada dwa, gdyż do swojego dołączyła nazwisko męża). Zaiste, jest to niesamowicie przewrotna i zaskakująca interpretacja art. 78 kodeksu cywilnego.

Dla świętego spokoju koleżanki pozwolę sobie zmienić jej imię i nazwisko. Przyjmijmy, że nazywa się Monika Kowalska-Pawlak. Monika ma w zwyczaju podpisywać się pod tekstami umów swoim imieniem i drugim nazwiskiem pochodzącym od męża czyli Monika Pawlak. Przy zawieraniu umowy z operatorem podpisała się właśnie w ten sposób, więc nawet bez odwołania się do przepisów można by stwierdzić w drodze analogii, że może wypowiedzieć umowę w piśmie podpisanym w ten sam sposób.  Niestety, specjaliści z BOA mieli zgoła odmienne zdanie. Nie znajduje ono jednak oparcia w dorobku doktryny prawa. Wymogi, co do formy czynności prawnej w myśl art 78 kc są bezsporne, również w tej sprawie:

§ 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze stron i jest przez nią podpisany.

Wątpliwe są natomiast wymagania BOA co do podpisu strony. W większości publikacji dotyczących oświadczeń woli wymienia się następujące cechy charakteryzujące podpis:

Fragment z Komentarza do Kodeksu Cywilnego pod redakcją prof. Edwarda Gniewka

1) jest to – jak całe pismo – pewien powtarzalny, słowny znak graficzny, stosowany jednak przede wszystkim dla potwierdzenia tożsamości osoby znakiem tym się posługującej,

2) znak ten powinien być postawiony własnoręcznie (a nie pismem maszynowym lub w postaci tzw. fascimile – por. wyr. NSA z 14.12.2006 r., II FSK 1144/05, niepubl.; zob. jednak wyjątki dopuszczone w art. 921(10) § 2 KC, art. 328 § 2 KSH czy też art. 5 ust. 1 pkt 11 ObligU),

3) treść podpisu powinna obejmować co najmniej nazwisko składającego, także w postaci skróconej i niekoniecznie czytelnej, lecz charakterystycznej dla podpisującego się (uchw. SN(7) z 30.12.1993 r., III CZP 146/93, OSN 1994, Nr 5, poz. 94), natomiast podanie imienia nie jest konieczne (w odniesieniu do testamentu holograficznego judykatura zliberalizowała znacznie ten wymóg, przyjmując, że wystarczy wskazanie samego imienia testatora, a nawet tylko określenie stosunku rodzinnego łączącego go ze spadkobiercą – por. uchw. SN z 23.4.1960 r., III CO 8/60, OSN 1916, Nr 1, poz. 27; uchw. SN(7) z 28.4.1973 r., III CZP 78/72, OSN 1973, Nr 12, poz. 207 i uchw. SN(7) z 30.12.1993 r., III CZP 146/93, OSN 1994, Nr 5, poz. 94),

4) podpis powinien być w zasadzie usytuowany pod tekstem oświadczenia woli.

Finał tej sprawy był taki, że koleżanka wysłała do BOA jeszcze jedno pismo – w którym proponuje pracownikom BOA lekturę cytowanego komentarza.